Chưa có sản phẩm trong giỏ hàng.
28
Th1
Th1
Phan tả diệp – dược liệu quen thuộc nhưng không phải ai cũng hiểu đúng
Trong các bài thuốc Đông y và cả y học hiện đại, phan tả diệp được xem là một trong những vị thuốc có tác dụng nhuận tràng mạnh, thường được sử dụng để hỗ trợ điều trị táo bón, tích trệ tiêu hóa và làm sạch đường ruột. Tuy nhiên, nếu sử dụng không đúng cách, phan tả diệp có thể gây ra nhiều tác dụng không mong muốn.
Chính vì vậy, việc hiểu rõ đặc điểm, thành phần, công dụng và cách sử dụng phan tả diệp là điều cần thiết trước khi áp dụng vào thực tế.
Phan tả diệp là gì?
Danh pháp
- Tên thường gọi: Phan tả diệp, Dương tả diệp, Tả diệp trà
- Tên khoa học: Cassia angustifolia Vahl và Cassia acutifolia Delile
- Họ thực vật: Họ Vang (Caesalpiaceae)
Đặc điểm thực vật
Phan tả diệp là cây bụi cao khoảng 1 mét, có lá kép lông chim chẵn với 5–8 đôi lá nhỏ. Hoa mọc thành chùm ở kẽ lá, có màu vàng đặc trưng. Quả dạng đậu, bên trong chứa 4–7 hạt.
Hai loài Cassia angustifolia và Cassia acutifolia có hình thái tương đối giống nhau, khác biệt chủ yếu ở hình dạng lá và kích thước quả.
Phân bố và nguồn gốc
Phan tả diệp mọc phổ biến tại các vùng nhiệt đới như châu Phi, Ấn Độ, Ai Cập và khu vực lưu vực sông Nil. Ở Trung Quốc, cây được trồng tại Hải Nam và Vân Nam. Tại Việt Nam, phan tả diệp chủ yếu được nhập khẩu từ nước ngoài.
Giảm giá!
THẢO DƯỢC/DƯỢC PHẨM CHỨC NĂNG
Bộ phận dùng và chế biến
Bộ phận dùng làm thuốc là lá phan tả diệp đã phơi hoặc sấy khô ở nhiệt độ 40–50°C. Sau khi loại bỏ tạp chất và cuống lá, dược liệu được sử dụng để hãm nước uống hoặc phối hợp trong các bài thuốc.
Thành phần hóa học và cơ chế tác dụng
Phan tả diệp chứa các hoạt chất anthraglucoside, trong đó nổi bật là sennoside A và B, cùng các hợp chất như aloe-emodin, rhein, kaempferol và isorhamnetin.
Theo y học hiện đại
Các hoạt chất anthraquinone glycoside có tác dụng kích thích nhu động ruột, giúp tăng bài tiết và làm mềm phân. Nếu dùng liều cao, phan tả diệp có thể gây tẩy xổ mạnh, đau bụng, buồn nôn hoặc tiêu chảy.
Tác dụng nhuận tràng thường xuất hiện sau 5–7 giờ và có thể kéo dài 1–2 ngày.
Theo y học cổ truyền
Theo Đông y, phan tả diệp có vị ngọt, đắng, tính hàn, quy kinh Đại trường. Vị thuốc này có tác dụng tả hạ, thanh nhiệt, tiêu tích trệ và hỗ trợ điều trị chứng đại tiện bí do thực nhiệt.
Công dụng của phan tả diệp trong điều trị bệnh
1. Hỗ trợ điều trị táo bón
Phan tả diệp được sử dụng phổ biến trong các trường hợp táo bón cấp và mạn tính với liều lượng phù hợp.
2. Hỗ trợ làm sạch đường ruột trước phẫu thuật
Dược liệu này được dùng để chuẩn bị đường ruột trước một số can thiệp ngoại khoa vùng hậu môn – trực tràng.
3. Hỗ trợ điều trị rối loạn tiêu hóa, đầy bụng
Khi phối hợp với các vị thuốc khác như đại hoàng, chỉ thực, hậu phác…, phan tả diệp giúp cải thiện tình trạng đầy hơi, khó tiêu.
4. Hỗ trợ phục hồi chức năng ruột sau phẫu thuật
Phan tả diệp giúp kích thích nhu động ruột, hỗ trợ quá trình phục hồi tiêu hóa.
Cách dùng và liều lượng phan tả diệp
- Nhuận tràng nhẹ: 1,5–3 g lá khô
- Tẩy xổ: 5–10 g
- Cách dùng: Hãm với nước sôi uống hoặc phối hợp trong thang thuốc
Việc sử dụng cần tuân thủ liều lượng, tránh lạm dụng trong thời gian dài.
Tác dụng phụ và rủi ro khi sử dụng
Khi dùng phan tả diệp, có thể gặp các tác dụng phụ như:
- Đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn
- Hạ kali máu, sụt cân
- Nước tiểu sẫm màu, vàng da
- Phản ứng dị ứng: phát ban, khó thở, sưng mặt
Sử dụng kéo dài hoặc liều cao có thể gây phụ thuộc thuốc nhuận tràng và tổn thương gan.
Đối tượng cần thận trọng
Không nên dùng phan tả diệp cho:
- Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú
- Người viêm đại tràng, tắc ruột, bệnh Crohn
- Người bị co thắt đại tràng
- Người đang dùng thuốc tim mạch, lợi tiểu, chống đông máu
Trước khi sử dụng, nên tham khảo ý kiến bác sĩ.
Câu hỏi về thảo dược phan tả diệp
1. Phan tả diệp có chữa khỏi táo bón không?
Phan tả diệp giúp cải thiện triệu chứng táo bón nhưng không thay thế điều trị nguyên nhân.
2. Có nên uống phan tả diệp hàng ngày?
Không nên sử dụng thường xuyên vì dễ gây phụ thuộc thuốc nhuận tràng.
3. Uống phan tả diệp bao lâu thì có tác dụng?
Thông thường sau 5–7 giờ kể từ khi uống.
4. Phan tả diệp có an toàn cho trẻ em không?
Không khuyến khích dùng cho trẻ nhỏ nếu không có chỉ định y tế.
5. Phan tả diệp có tương tác thuốc không?
Có thể tương tác với digoxin, warfarin và thuốc lợi tiểu.
6. Dùng phan tả diệp bao lâu thì nên ngừng?
Chỉ nên dùng ngắn hạn, khi triệu chứng cải thiện cần dừng thuốc.
